البته روايات زيادى هم از ائمه اهل بيت ( ع ) بر طبق اين تفسير رسيده كه در بحث روايتى آينده - ان شاء اللَّه تعالى - از نظر خواننده خواهد گذشت « 1 » . بحث روايتى در مجمع البيان در ذيل جمله * ( « وَجَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِه » ) * آمده كه بعضى گفته‌اند : منظور از « كلمه باقيه در نسل آن جناب » امامت است كه تا روز قيامت در ذريه آن جناب باقى است - نقل از امام صادق ( ع ) - « 2 » . مؤلف : و در اين معنا روايات ديگرى نيز هست كه در بعضى از آنها ، آيه شريفه بر امامت از نسل امام حسين ( ع ) تطبيق شده . و دقت در اين روايات اين معنا را به دست مىدهد كه بناى آن بر اين است كه ضمير در « جعلها » به هدايتى برگردد كه از جمله « سيهدين » استفاده مىشود . و در سابق هم در آيه « إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً » گفتيم كه وظيفه امام هدايت مردم است در ملكوت و واقع اعمالشان ، به اين معنا كه با ارشاد خود ايشان را به سوى خداى سبحان سوق دهند ، و به درجات قرب به خداى عز و جل نزديك گردانند ، و عمل هر صاحب عملى را به آن منزلتى كه عملش اقتضاء دارد نازل سازند ، البته با در نظر داشتن اينكه حقيقت هدايت از خدا است ، و اگر به امام هم نسبت مىدهيم به تبع يا بالعرض است . و فعليت هدايتى كه از ناحيه خدا به سوى خلق نازل شده ، نخست شامل امام مىشود و سپس از ناحيه امام به سوى سايرين افاضه مىشود ، پس هدايت امام تمامترين مراتب هدايت است ، و هدايتهاى ديگران ما دون آن است . و اينكه ابراهيم ( ع ) گفت : * ( « فَإِنَّه سَيَهْدِينِ » ) * و قيدى براى هدايت نياورد ، خود دليل است بر اينكه مراد از هدايت ، مطلق هدايت است ، هم مىتواند با عالىترين مراتب هدايت كه حظ امام از آن مرتبه است منطبق شود ، و هم بر ديگر مراتب . پس مىتوانيم بگوييم منظور از آن ، امامت است ، و همين امامت است كه

--> ( 1 ) اين آيه شريفه به روشنى دلالت دارد بر اينكه رسول خدا ( ص ) در همين دنيا كه بوده با عالم برزخ كه انبياء سابق در آن هستند اتصال و ارتباط داشته هم چنان كه تشريع « السلام عليك ايها النبى و رحمة اللَّه و بركاته » در آخر هر نماز به روشنى دلالت دارد بر اينكه آن جناب بعد از رحلت هم به عالم دنيا ارتباط و اتصال دارد و سلام ما را مىشنود . مترجم . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 45 .